Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi’nin ardından Türkiye’ye dönüş yolunda uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan; örgüte tam üyelik hedefi, bölgesel krizler ve çerçeve yasaya ilişkin açıklamalarda bulundu.
Türkiye, 2012 yılından itibaren ŞİÖ toplantılarına “diyalog ortağı” statüsüyle katılırken, Ankara’nın örgütle yakınlaşması NATO ve Avrupa Birliği çevrelerinde uzun süredir eksen kayması tartışmalarını tetikliyordu.
Zirve dönüşünde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, Türkiye’nin ŞİÖ ile kurduğu kurumsal bağların Batı ile ilişkileri zayıflatmadığını belirterek üyelik perspektifinin kesinlikle Batı’ya sırt dönme şeklinde yorumlanamayacağını vurguladı.
Dış politikadaki amaçlarına değinen Erdoğan, “Hedefimiz, 360 derecelik vizyonla kendi ağırlığımızı artırmaktır” dedi.
Erdoğan, ŞİÖ zirvesinde Putin ile görüştü
Zirvenin ilk gününde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ikili bir görüşme gerçekleştiren Erdoğan, Rusya-Ukrayna savaşının ivedilikle barışçıl yollarla sonuçlandırılması konusunda “Bizim de Sayın Putin’in de beklentisidir “dedi.
Erdoğan, Karadeniz’deki sivil deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanmasının önemli olduğunu söyledi.
Ukrayna savaşı nedeniyle yaşanan küresel tahıl krizinin özellikle Afrika kıtasında yeniden nüksettiği uyarısında bulundu ve kriz daha da derinleşmeden uluslararası düzeyde inisiyatif alınması gerektiğini ifade etti.
Çerçeve yasa ve SDG yorumu
Dönüş yolunda uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, çerçeve yasa hakkında, “Sürece dair ilgili kurumlarımız şu anda eş güdüm içinde çalışıyor. Bugün geldiğimiz noktada Meclis’imizin ortaya koyduğu güçlü mutabakat önemlidir, çok kıymetlidir” değerlendirmesini yaptı. SDG’nin fesih kararına “olumlu değerlendiriyoruz” yorumunu yapan Erdoğan, “Bu sürecin sadece Türkiye ve Suriye için değil, bütün bölge için yeni bir dönemin kapısını aralayacağına inanıyorum” dedi.
DEM Parti içindeki “aykırı seslere” ilişkin soruyu yanıtlayan Erdoğan, “Terörün geçmişte oluşturduğu fay hatlarını yeniden harekete geçirme riski olan yaklaşımları hoş göremeyiz.” ifadelerini kullandı. Siyasi kimlik taşıyan bazı isimlerin ölçüsüz söylemlerde bulunabileceğini iddia eden Erdoğan, bu tür çıkışların süreci sabote etmek amacıyla da yapılabileceğini belirtti.
ŞİÖ nasıl kuruldu ve genişledi?
ŞİÖ’nün temelleri, 1996’da Çin, Rusya, Kırgızistan, Tacikistan ve Kazakistan’ın sınır güvenliği ve silahsızlanma amacıyla kurduğu Şanghay Beşlisi ile atıldı.
2001 yılında Özbekistan’ın da katılımıyla yapı değiştirmiş ve bugünkü Şanghay İşbirliği Örgütü adını almıştır. Örgüt, aynı yıl “terörizm, ayrılıkçılık ve köktencilikle mücadeleyi” temel hedef olarak belirledi.
Örgüt, 25 yılda dört yeni üye kabul ederek bugün 10 üyeli bir yapıya ulaştı.
Hindistan ve Pakistan 2017’de, İran 2023’te, Belarus ise 2024’te katıldı.
Afganistan ve Moğolistan “gözlemci” statüsünde; Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Suudi Arabistan, Mısır ve Katar dahil 15 ülke ise “diyalog ortağı” konumunda yer almaktadır.
