7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleşen NATO zirvesi öncesi, 5 Temmuz Pazar günü Antalya’da gözaltına alınıp tutuklanan Devrimci Gençlik Dernekleri üyesi Mehmet Şimşek, “kuyu tipi hapishane” olarak adlandırılan Antalya S Tipi Kapalı Hapishanesi’ne girerken işkenceye maruz bırakıldı.
Dört günlük gözaltı sürecinin ardından tutuklanan Mehmet Şimşek’le görüşen Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Antalya Şubesi avukatları, hapishaneye giriş işlemleri sırasında müvekkillerinin sopalarla işkence gördüğünü ve kaba dayağa maruz kaldığını aktardı.
Sopayla işkence
ÇHD’li avukatların aktarımında bir gardiyanın Şimşek’e ağır hakaretlerle ”Ne bakıyorsun lan” deyip kafa attığı, daha sonra müvekkillerine sopa kullanarak işkence yapıldığı belirtildi. ÇHD’li avukatlar, Şimşek’in işkence gördüğü odada bir kamera bulunmayabileceğini aktardı.
Israrlı talebi sonucu hastaneye götürülen Şimşek, doktor kontrolü ve rapor düzenlenmesinin ardından tekrar hapishaneye götürüldü.
Ne olmuştu?
7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleşen NATO zirvesi öncesi pek çok ilde polis baskınları yapılmış ve gözaltına alınan yüzlerce yurttaş tutuklanmıştı.
Kuyu tipi hapishane nedir?
Resmi olarak S Tipi, Y Tipi ve Yüksek Güvenlikli olarak adlandırılan bu hapishaneler mahpuslar, hukukçular ve insan hakları örgütleri tarafından kuyu tipi hapishane olarak tanımlanıyor.
İnsan sağlığını olumsuz etkileyen mimari yapısı ve ağır izolasyon koşullarıyla bilinen kuyu tipi hapishaneler tek ve üç kişilik hücrelere sahip. Genellikle beş metrekarelik bir avlusu olan hapishanelerin avluyu çevreleyen duvarları ise yaklaşık 13 metre yüksekliğinde. Mahpusların aktardığına göre avlulara yaz aylarında bile yeterli güneş ışığı vurmuyor.
İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi’nin 29 Ağustos 2025’te Çorlu Karatepe Yüksek Güvenlikli Cezaevi’ne yaptığı ziyaret sonrasında hazırladığı rapora göre hücrelerin doğrudan bir havalandırması yok. Raporda mahpusların günde sadece 1 ya da 1,5 saat ortak havalandırmaya çıkartıldığı ifade ediliyor. Yani kuyu tipi hapishanede yer alan bir mahpus günün yaklaşık 23 saatini hücresinde geçirmek zorunda bırakılıyor.
Baronun hazırladığı raporda avlu ve koridorların yanı sıra mahpusların kaldığı hücreler de 24 saat güvenlik kameralarıyla izlenmekte. Bir mahpusun kaç kere tuvalete ya da banyoya gittiği idare tarafından izlenebiliyor. Bu uygulamanın özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğine yönelik Anayasa Mahkemesi içtihadı olsa da bu karar uygulanmıyor.
Kuyu tipi hapishaneler mimarisi ve ağır izolasyon koşullarının yanı sıra pek çok hak ihlaliyle de gündeme gelmekte. Raporda kitap, dergi ve gazetelere gelen kısıtlamalar, kelepçeli muayene dayatması, hastaneye sevklerde ikinci kez arama ile kantinlerdeki ürün çeşitliliğinin az olması gibi şikayetler yer alıyor.
Adalet Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 23 yüksek güvenlikli, 13 Y tipi ve 7 S tipi hapishane bulunuyor.
