Geçen cuma, Mısır milli futbol takımı tarih yazdı. Firavunlar, Avustralya’yı mağlup ederek, 2026 Dünya Kupası’nda son 16 turuna yükselen ikinci Arap ülkesi oldu.
Filistin bayrağına sarılan Mısırlı teknik direktör Hossam Hassan, takımın zaferini, enkazların arasında yaşayanlara adadı.
Uruguaylı futbol yazarı Eduardo Galeano’ya göre futbol, “her şeyin aynasıydı”. Ona göre bu güzel spor, hem ışığı hem gölgesiyle, her zaman oynandığı dünyayı yansıtıyordu.
Bu seneki Dünya Kupası da farklı değildi; yenilenen emperyalist barbarlığın ortaya çıkışını meşrulaştırırken, aynı zamanda kolektif sevinçle insanlığımızı yeniden ortaya koydu.
Filistinli insanların Dallas Stadyumunda Mısırlı kaptan Mohammed Salah’ın Panenka vuruşunu kutlamalarından günler önce, İsrail güçleri 32 yaşındaki Filistinli kaleci Saleem al-Ashqar’ı, hamile eşine pişirme yakıtı ararken vurarak öldürdü.
Bu yarışma, Küresel Güney’de katliamlara yol açan, kaynakları tüketen ve egemenliği reddeden bir dünya sisteminin mükemmel bir metaforudur
FIFA’nın İsrail Futbol Federasyonu’na henüz yaptırım uygulamadığı bu suçlar, Filistin halkını caydırmadı.
Salı günü, Gazze Şehri’nde kalabalıklar, Mısır ile Lionel Messi’nin Arjantin’i arasındaki maçı izlemek için toplandı. İsrail’in soykırımının, bölgedeki yapıların yüzde 90’ını tahrip etmesi ve Gazze’nin elektrik şebekelerini yerle bir etmesi nedeniyle maçın gösterimi küçük elektrik jeneratörlerine bağlı olarak gerçekleşti.
Çocuklar yerle bir olmuş binaların enkazları üzerinde bayrak sallarken, hayranlar Yaseer İbrahim’in açılış golünü, bir zamanlar evlerinin olduğu yerde coşkuyla kutladı.
Sömürgeci ırkçılık
Yine de, işgalci İsrail güçleri bu kısa soluklanmayı bile kabul etmedi. Maça bir saat kala, Gazze Şehri’ndeki canlı yayını organize eden yardım gönüllüsü Mohammed al-Wahidi, maçı izlemeye giderken İsrail’in düzenlediği saldırıya hayatını kaybetti.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Dünya Kupası’nın düzenlendiği bu haftaları Filistin Futboluna karşı savaşı tırmandırmak için kullandı fakat FIFA bunun “tarihteki en önemli etkinlikten” dikkatleri dağıtmasına izin vermeye niyetli değil.
FIFA Başkanı Gianni Infantino’nun “güzel” olarak nitelendirdiği bu turnuvada, üst düzey hakemler gözaltına alınıp sınır dışı edildi, oyuncular saatlerce sorguya çekildi ve Filistin Futbol Federasyonu Başkanı’nın vizesi reddedildi. Tüm bunlar, FIFA’nın İsrail’in insanlığa karşı işlediği suçlara sağladığı cezasızlık sonucunda mümkün oluyor.
Üye federasyonlarını sorumlu tutmakta başarısız olan futbol yönetim organı, son haftalarda Amerikan yetkililer tarafından taraftarlara, antrenörlere ve sporculara uygulanan sömürgeci ırkçılığın yeniden alevlenmesine izin verdi.
Bu bir “spor ile aklama” değildir, bu Washington’un emperyalist projesine tüm dünyanın gözü önünde destek vermektir.
Bir zamanlar “futbolun siyasetten uzak durması gerektiğini” iddia eden Infanito, FIFA’nın ABD Başkanı Donald Trump’ın uluslararası hukuka yönelik saldırısında güvenilir bir suç ortağı olarak yerini özenle hazırladı.
2026 turnuvasının ana ev sahibini memnun etmek söz konusu olduğunda hiçbir şey sınır dışı değildir; saha içi kararlar bile. Bir telefon görüşmesi ile Infanito’nun Aralık 2025’te ilk FIFA Barış Ödülü’nü verdiği Trump’ın futbol yetkililerini ABD’li forvet ve en fazla gol atan oyuncu Folarin Balogun’un cezasını kaldırmaya ikna ettiği iddia ediliyor.
Birçoğu bu kararın çirkin doğasına odaklanmış olsa da, bu yaklaşım, FIFA’nın sportmenlik ilkesine bağlılığını sürdürdüğüne olan inancı gösteriyor. ABD sınırlarında kamp kurması yasaklanan İran Milli Takımı ise durumun böyle olmadığını çok iyi biliyor.
Bu konuda yalnız da değiller. Haiti’nin açılış maçı arifesinde, FIFA “siyasi mesajların” yasak olduğunu öne sürerek takımdan dünyanın ilk Siyah cumhuriyetini kuran devrime atıfta bulunan formalarını değiştirmesini talep etti.
16 turundan sonra tek bir Dünya Kupası maçı bile düzenlemeyecek olan Meksika da, turnuvanın utanmazlığına aşinadır. “Dinamik fiyatlandırma” dolayısıyla turnuvaya katılamayan milyonlarca hayrandan bahsetmeye gerek bile yok.
Kolektif Kimlik
FIFA, tıpkı Dünya Kupası’nın ana ev sahibi gibi, adil oyun illüzyonunu bir kenara bırakmış ve hatta kötü şöhretli eski başkanları Sepp Blatter’in kınamasına dahi neden olmuştur. Galeano haklıydı: emperyalizmin gölgesi turnuvanın üzerinde dolaşıyor.
Bu turnuva, Kuzey’deki kalkınmayı beslemek için Küresel Güney’de katliamlar yaratan, kaynakları tüketen ve egemenliği reddeden dünya sisteminin mükemmel bir metaforudur. FIFA, Dünya Kupası’nı Trump tarzı bir gösteriye dönüştürmenin karşılığında 13 milyar dolarlık rekor gelir elde etmeyi bekliyor.
Yine de bazı anlarda, güneş de parladı. İnanç ya da ten rengine dayalı ulusal kimlik tasvirleri sahada yıkıldı. Örneğin ABD kadrosunun yarısından fazlası çifte vatandaşlık sahibiydi, altısı ABD dışında doğmuş, diğerleri ise göçmen ailelerden geliyor.
“Her şeyin aynası” olan futbol, bu güzel sporu sevenler ve onu yönetenler arasındaki büyüyen uçurumu yansıtıyor.
İngiliz tarihçi Eric Hobsbawm’a göre, milli futbol takımları, kamuoyu bilincinde ülkeleri temsil eder; “Milyonlarca üyeden oluşan hayali topluluk, isimleri bilinen on bir kişilik bir takımdan daha gerçekçi görünür.” Bu sebeple çok kültürlü takımların varlığı Trump ve onun ideolojik müttefiklerinin etnik milliyetçiliğine bir darbe vurmuştur.
Şubat ayında İran’a yasadışı ve sebepsiz bir savaş ilan eden ABD başkanı, İran milli takımının turnuvaya hiç katılmamasını ummuştu. Takım, kendisi de yinelenen ABD işgali tehlikesi ile karşı karşıya olan Meksika’da kamp kurarken açık kollar ile karşılandı.
Tijuana kentinde halk, İran’ın maçlarını izlemek için toplu izleme etkinlikleri düzenledi ve takımın takdirini topladı. Takım, tartışmalı grup aşaması elenmesinin ardından sosyal medyada “Yaptığınız bu jest kalplerimizde kalacak,” yazdı.
Manşetlerin ötesinde, futbol hayranlarının dayanışması, dünyanın gerçekliğini uzun süredir bildiği bir gerçeği bir kez daha teyit etti. FIFA’nın kurumsal yönetimi, oyunu uzun bir televizyon reklamına dönüştürmekten memnun olsa da, sporun kendisi yabancılaşma ve aşağılanmaya karşı panzehir görevi görmeye devam edebilir.
Bireycilik çağında futbol, Galeano’nun da dediği gibi “kolektif kimliğin ilkel sembolü” olarak tanımladığı şeklinde kalıyor. Bu sembol, Infanito’nun yozlaşmışlığından çok daha güçlüdür; Gazze halkını yok etme girişimlerine karşı direnerek 90 dakika boyunca bir araya getirecek bir semboldür.
“Her şeyin aynası” olan futbol, bir kez daha dünyanın çelişkilerini yansıtarak, bu güzel sporu sevenler ile onu yönetenler arasındaki giderek büyüyen uçurumu bir kez daha ortaya koydu.
Bu yazı ilk olarak Middle East Eye’da yayınlanmıştır. Bahar Güldü tarafından Türkçeleştirilen bu metinde editöryal değişikliklere gidilmiştir. Yazının orijinal halini okumak için tıklayınız.
