7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da 2004 yılından sonra ikinci defa gerçekleştirilen 36. NATO zirvesinin sonuç bildirgesi yayınlandı. Bildirgede pek çok konuya değinilirken NATO’nun sonuçlarının ABD politikalarıyla uyumlu ilerlediği ve Avrupa-Atlantik ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik vurgular dikkat çekti.
Bildirgedeki bazı başlıklar şu şekilde:
Bildirgede Washington Antlaşması’nın 5. maddesindeki kolektif güvenliğe “Birimize yapılan saldırı, hepimize yapılmış sayılır.” denilerek vurgu yapılırken Rusya-Ukrayna savaşı ve İran savaşı da gündemler arasında yer aldı.
NATO, Rusya’nın Avrupa ve Atlantik “güvenliğine” uzun vadeli tehdit oluştuğunu söylerken 2025 yılında savunma yatırımlarının Kanada ve Avrupalı NATO müttefikleri için 139 milyar dolardan fazla olduğunu duyurdu. Ayrıca bildirgeyle beraber NATO, Ankara’da 50 milyar dolardan fazla tedarik anlaşmalarını duyururken sanayi sektörüyle birlikte çalışmayı kuvvetlendireceğini açıkladı.
Avrupa-Atlantik birliği vurgusuna da bildirgede özellikle dikkat çekildi. Avrupalı müttefiklerden özellikle Grönland konusunda şikayetçi olan ABD’nin ve ABD’den ticari ve askeri nedenlerden şikayetçi olan Avrupalı müttefiklerin anlaşmazlıkları ikinci plana attığı ve kolektif güvenlik vurgusuyla “daha güçlü bir Avrupa ve daha güçlü bir NATO” denildi.
NATO, bir transatlantik savaş bulutu (warfighting cloud) geliştirdiklerini ve yapay zeka yatırımlarını arttırdıklarını duyurdu.
Ukrayna’yla ilgili ise “Müttefikler, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunma konusundaki sarsılmaz desteklerinde birlik içindedir” diyerek Ukrayna’ya tam destek verildi.
Ayrıca NATO müttefikleri Ukrayna’ya 2026’da en az 70 milyar euro tutarında askeri teçhizat, yardım ve eğitim taahhüt etti ve 2027 yılında da en az buna eş değer düzeyleri sürdüreceklerini açıkladı. Bildirgede, Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla Ukrayna’ya çok yıllı fon sağlama kararı ise NATO tarafından memnuniyetle karşılandı.
Bildirgede İran ve İran’ın geliştirdiği nükleer silahlardan da bahsedildi. NATO, İran’ın kesinlikle nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini savunurken ABD’nin geri adım atmak zorunda kaldığı Hürmüz Boğazı meselesinde ise ABD’yle benzer olarak Boğaz’da İran’ın deniz egemenliği haklarına saygı gösterilmesine çağrı yapıldı.
Bildirgenin tamamı ise şu şekilde:
“Kuzey Atlantik İttifakı’nın Devlet ve Hükümet Başkanları olarak bizler, Washington Antlaşması’nın 5. Maddesi kapsamındaki kolektif savunmamıza ve transatlantik bağına olan sarsılmaz bağlılığımızı yeniden teyit etmek üzere Ankara’da bir araya gelmiş bulunuyoruz. Birimize yapılan saldırı, hepimize yapılmış sayılır. Birliğimiz, dayanışmamız ve kolektif gücümüz; özgür ve demokratik uluslardan oluşan İttifakımızdaki bir milyar vatandaşın barış, güvenlik ve refahının temelini oluşturmaya devam etmektedir. Caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 derecelik yaklaşımımıza bağlılığımızı sürdürüyoruz.
Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik oluşturduğu uzun vadeli tehdit ile süregelen terörizm tehdidine karşı koymak amacıyla Müttefikler, Lahey savunma taahhüdünü yerine getirmektedir. 2025 yılında Avrupalı Müttefikler ve Kanada, temel savunma gereksinimlerine yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırmıştır. Yatırımlarımız, bir yandan ihtiyacımız olan kabiliyetleri sağlarken diğer yandan sanayi tabanımızı ve dayanıklılığımızı güçlendirmektedir. Bugün Ankara’da, 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmalarını duyuruyor; kolektif üretim kapasitesini genişletmeyi ve inovasyonu hızlandırmak için sanayi sektörüyle birlikte çalışmayı taahhüt ediyoruz. Müttefikler arasındaki savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak ve savunma sanayii derinliği ile iş birliğini en üst düzeye çıkarmak için NATO’nun ortaklıklarından yararlanma çalışmalarımızı sürdüreceğiz.
Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa – modernize edilmiş bir İttifak.
Avrupalı Müttefikler ve Kanada, Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte çalışarak İttifak’ın savunması için daha fazla sorumluluk üstlenmektedir. NATO’nun caydırıcılığı ve savunması; uzay ve siber varlıklarla tamamlanan nükleer, konvansiyonel ve füze savunma yeteneklerinin uygun bir bileşimine dayanmaktadır. Muharebe üstünlüğümüzü korumakta kararlıyız. Silahlı kuvvetlerimizi intikal ettirme, etkin kılma ve idame ettirme kabiliyetimize; ayrıca derin hassas vuruş, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, öncü teknolojiler ve istihbarat yetenekleri dahil olmak üzere tüm alanlardaki kabiliyet hedeflerimizi gerçekleştirmeye yatırım yapıyoruz. Birlikte çalışabilir bir transatlantik savaş bulutu geliştiriyor ve güçlü yapay zekâ modellerini bünyemize katıyoruz.
Ukrayna, transatlantik güvenliğine katkıda bulunmakta olup Müttefikler, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunma konusundaki sarsılmaz desteklerinde birlik içindedir. Avrupalı Müttefikler ve Kanada, şu anda Ukrayna’ya yönelik güvenlik yardımının büyük bir çoğunluğunu ikili ve çok taraflı yollarla finanse etmektedir. Müttefikler, bu desteğin adil, öngörülebilir ve uzun vadede sürdürülebilir olması gerektiğinin altını çizmektedir. Müttefikler, 2026 yılı için Ukrayna’ya 70 milyar avro tutarında askeri teçhizat, yardım ve eğitim taahhüt etmekte ve 2027 yılında da en az buna eş değer düzeyleri sürdürme yönündeki egemen taahhütlerini beyan etmektedir. Bu doğrultuda, Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla Ukrayna’ya çok yıllı fon sağlama kararını memnuniyetle karşılıyoruz.
İttifak; geniş güvenlik çevremizi tanımlayan stratejik rekabete, yaygın istikrarsızlığa, hibrit tehditlere ve tekrarlayan şoklara karşı yanıt vermeye ve uyum sağlamaya devam etmektedir. Müttefikler, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yinelemekte ve İran’ı Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisine tam anlamıyla saygı göstermeye çağırmaktadır.
Türkiye tarafından bizlere gösterilen cömert misafirperverlik için şükranlarımızı sunarız. Bir sonraki toplantımızı sabırsızlıkla bekliyoruz.”
