19 Mart’ta İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Japonya ve Kanada, ABD’nin Hürmüz politikasına uyumlu şekilde bir basın açıklaması yayımladı. Açıklamada İran’ın ticari gemilerin geçişini kısıtlaması ve petrol-gaz tesislerine gerçekleştirdiği saldırılar kınandı. Ülkeler, İran’ı BM Güvenlik Konseyi’nin 2817 sayılı kararına uymaya çağırdı. Ayrıca yedi ülke “Boğazdan güvenli geçişi sağlamak için uygun çabalara katkıda bulunmaya hazır olduklarını” ifade etti.
ABD “tepkisiz müttefikler” diyerek eleştirmişti
ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ticari geçişi sağlama politikasını eleştiren ve destek vermeyen ülkelerin tavır değiştirmesi soru işaretleri yarattı.
16 Mart’ta, ABD’nin destek talebine karşılık NATO müttefiki Almanya’nın Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius şöyle demişti: “Bu, NATO’nun savaşı değil. NATO, bir savunma ittifakıdır. Alman hükümeti de ittifakın yetki alanını ve bu savaşa katılım konusundaki kendi pozisyonunu net şekilde değerlendirmelidir.”
Fransa da daha önce, çatışmanın ancak “en yoğun” aşaması sona erdiğinde boğaza savaş gemileri göndermeye hazır olduğunu açıklamıştı.
İngiltere ise Guardian’ın 18 Mart tarihli haberine göre ABD ve Avrupalı müttefikleri ile görüşmeleri sürdürüyordu. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ile irtibat kurmak üzere ek İngiliz planlamacıların gönderildiği belirtilmişti. Bir İngiliz yetkili ise Guardian’a verdiği demeçte “İran’ın çok etkili bir tür dağınık komuta ve dağıtım sistemine sahip olduğunu, yani askeri ve siyasi liderlerinin birçoğu öldürülmüş olsa bile saldırılarına devam edebileceğini” söylemişti. Ayrıca yetkili “Dağlık kıyı şeridi, füzelerin ve insansız hava araçlarının gözetlenmesini zorlaştırıyor. Tehdit seviyesi o kadar yüksek ki, şu anda pek çok ülkenin savaş gemilerini bu tehdidin ortasına sokmaya istekli olacağını sanmıyorum.” dedi.
Ticari gemi eskortluğu ülkeler için oldukça maliyetli olacak. İngiltere’nin Savunma Bakan Yardımcısı Al Carns, 1987’deki İran-Irak savaşını örnek vererek, savaşın son aşamasında başlayan Basra Körfezi’ndeki son gemi eskortluğu operasyonunun 30 savaş gemisi gerektirdiğini söyledi. “Bu, gerekli kaynakların ne kadar büyük olduğunu gösteren bir örnek.” diyen Carns bunun büyük bir girişim olduğunu hatırlattı.
ABD donanmasının ne ölçüde bu operasyona katılacağı ise belirsiz. Konuyla ilgili daha bir açıklama yapmayan ABD’nin bazı uçak gemileri şu anda Umman açıklarında faaliyet gösteriyor.
Hürmüz’ün iktisadi faturası büyüyor
Günde 100 kadar geminin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı İran savaşının ardından 38’e kadar düşmüş durumda. Ayrıca petrol ticaretinin önemli noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın ticari geçişlere kapatılması brent petrol fiyatını da fırlatmıştı. Son beş senenin en yüksek değerlerini gören brent petrolün fiyatını düşürebilmek için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) kolları sıvamıştı. IEA, yaklaşık 400 milyon varil petrolü piyasaya sürerek petrolün fiyatını dengelemeye çalışmıştı.
